Skip to main content

Zasady poświadczania A1

 Polscy pracownicy pracujący na terenie Niemiec na rzecz polskich przedsiębiorstw mogą w okresie czasowego świadczenia pracy podlegać ubezpieczeniom społecznym w Polsce na podstawie:

-  art. 12 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (delegowanie pracowników) lub
- art. 13 Rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (praca jednoczesna w Niemczechi innym kraju)
 
Kwestie proceduralne w tym zakresie reguluje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009  z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania Rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
 
Zasada stosowania jednego ustawodawstwa 


Na wstępie jednak należy podkreślić, że pracownik pracujący w tym samym czasie w więcej niż jednym kraju jest ubezpieczony zawsze tylko w jednym państwie (jest to zasada stosowania tylko jednego ustawodawstwa).
 
Dodatkowo należy podkreślić, że podstawowym łącznikiem określającym ustawodawstwo właściwe  jest miejsce pracy – pracownik podlega więc systemowi zabezpieczenia społecznego tego państwa, w którym faktycznie pracuje (niezależnie od tego gdzie mieszka i gdzie siedzibę ma jego pracodawca).
 
Oznacza to, że pracownik wykonujący pracę w Niemczech w ramach umowy z polskim pracodawcą powinien być ubezpieczony w Niemczech.
Od tej zasady, wskazane wyżej rozporządzenia przewidują wyjątki.
 
Oddelegowanie
 
Według art. 12 ust. 1 Rozporządzenia 883/2004, osoba która wykonuje działalność jako pracownik najemny w Państwie Członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego Państwa Członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem, że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną osobę.
 
Pracodawca i pracownik spełniający warunki wskazane w tym przepisie otrzymują z ZUS zaświadczenie A1, które oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne należy opłacać w Polsce – zaświadczenie to ma charakter wiążący dla instytucji niemieckich.
 
Żeby jednak móc czerpać korzyści jakie niesie ten przepis, pracownik delegowany i zatrudniające go przedsiębiorstwo muszą spełnić szereg dodatkowych warunków, zapisanych w aktach niższego rzędu (tj. Decyzji Komisji Administracyjnej Nr A2  z 12 czerwca 2009r. dotyczącej wykładni art. 12 Rozporządzenia 883/2004, wydanym przez Komisję Administracyjną „Praktycznym przewodniku Ustawodawstwo właściwe”) oraz orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (m.in. sprawy Fitzwilliam C-202/97 i Plum C-404/98 – orzecznictwo to jest nadal aktualne, mimo zmiany przepisów).
Dodać trzeba, że Rozporządzenie Wykonawcze 987/2009 wskazuje, że do celów stosowania art. 12 ust. 1 Rozporządzenia 883/2004 sformułowanie "który normalnie tam prowadzi swą działalność" odnosi się do pracodawcy zazwyczaj prowadzącego znaczną część działalności, innej niż działalność związana z samym zarządzeniem wewnętrznym, na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, z uwzględnieniem wszystkich kryteriów charakteryzujących działalność prowadzoną przez dane przedsiębiorstwo. Odnośne kryteria muszą zostać dopasowane do specyficznych cech każdego pracodawcy i do rzeczywistego charakteru prowadzonej działalności.
Przepisy wykonawcze wymieniają takie oto kryteria:
- miejsce siedziby i zarządu,
- liczba pracowników, którzy nie są delegowani do pracy za granicę,
- liczba umów zawieranych z klientami w kraju wysyłającym oraz miejsce, w którym zawierana jest większość umów z klientami,
- prawo, któremu podlegają te umowy,
- obrót osiągnięty w odpowiednim przedziale czasu w wysyłającym państwie oraz państwie przejściowego zatrudnienia.
Dodać trzeba, że nie jest to wyliczenie zamknięte i jak stanowi samo Rozporządzenie, kryteria te muszą zostać dopasowane do specyficznych cech każdego pracodawcy i do rzeczywistego charakteru prowadzonej działalności.
„Praktyczny przewodnik” Komisji Administracyjnej zawiera zapis dotyczący, wystarczającej dla poświadczenia formularzy A1, ilości obrotów. Mówi się tam, że „kwota około 25% obrotów osiągniętych w kraju macierzystym w stosunku do obrotów całkowitych mogłaby być wystarczająca, aby firma spełniała warunki do otrzymania formularzy A1.”
 
Warto w tym miejscu wspomnieć także o kryteriach odnoszących się do samego pracownika delegowanego. Podstawowe to takie, by w okresie delegowania do Niemiec nadal występowała więź pracownicza pomiędzy wysyłającym przedsiębiorstwem a pracownikiem – ciągłość stosunku pracy, podległość pracownicza.
Przepisy nie stwarzają jednak przeszkód, aby oddelegować za granicę pracownika zatrudnionego tylko w celu oddelegowania – to ważne w szczególności dla agencji pracy tymczasowych.
Rozporządzenie 987/2009 mówi bowiem, że pojęcie „osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swoją działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego" oznacza także osobę zatrudnioną w celu oddelegowania jej do innego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że osoba ta bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia podlega już ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jej pracodawca.
Trzeba tu zwrócić uwagę, iż istnieje wymóg by pracownik oddelegowany, bezpośrednio przed wysłaniem go za granicę, podlegał polskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego przynajmniej przez miesiąc.
 
Wykonywanie pracy w dwóch lub w kilku Państwach Członkowskich – uzyskiwanie A1 bez konieczności posiadania obrotów
Jest to kolejny, po delegowaniu, ważny wyjątek od ogólnej zasady mówiącej o podleganiu ubezpieczeniu w miejscu pracy.
Opisywana norma kolizyjna dotyczy takiego przypadku, gdy osoba świadczy jednocześnie swoją pracę w więcej niż jednym państwie.
Ustawodawca wspólnotowy przewidział tu dwa możliwe łączniki: miejsce zamieszkania lub miejsce, gdzie siedzibę ma przedsiębiorstwo zatrudniające danego pracownika.
 
Przepis art. 13 ust. 1 Rozporządzenia 883/2004 stanowi bowiem, że Eine Person, die gewöhnlich in zwei oder mehr Mitgliedstaaten eine Beschäftigung ausübt, unterliegt:
a) den Rechtsvorschriften des Wohnmitgliedstaats, wenn sie dort einen wesentlichen Teil ihrer Tätigkeit ausübt, oder
b) wenn sie im Wohnmitgliedstaat keinen wesentlichen Teil ihrer Tätigkeit ausübt,
i) den Rechtsvorschriften des Mitgliedstaats, in dem das Unternehmen oder der Arbeitgeber seinen Sitz oder Wohnsitz hat, sofern sie bei einem Unternehmen bzw. einem Arbeitgeber beschäftigt ist, oder
ii) den Rechtsvorschriften des Mitgliedstaats, in dem die Unternehmen oder Arbeitgeber ihren Sitz oder Wohnsitz haben, wenn sie bei zwei oder mehr Unternehmen oder Arbeitgebern beschäftigt ist, die ihren Sitz oder Wohnsitz in nur einem Mitgliedstaat haben, oder
iii) den Rechtsvorschriften des Mitgliedstaats, in dem das Unternehmen oder der Arbeitgeber außerhalb des Wohnmitgliedstaats seinen Sitz oder Wohnsitz hat, sofern sie bei zwei oder mehr Unternehmen oder Arbeitgebern beschäftigt ist, die ihre Sitze oder Wohnsitze in zwei Mitgliedstaaten haben, von denen einer der Wohnmitgliedstaat ist, oder
iv) den Rechtsvorschriften des Wohnmitgliedstaats, sofern sie bei zwei oder mehr Unternehmen oder Arbeitgebern beschäftigt ist, von denen mindestens zwei ihren Sitz oder Wohnsitz in verschiedenen Mitgliedstaaten außerhalb des Wohnmitgliedstaats haben
 
Do celów stosowania art. 13 ust. 1 Rozporządzenia 883/2004 osoba, która "normalnie wykonuje pracę najemną w dwóch lub w kilku państwach członkowskich", oznacza w szczególności osobę, która  wykonując nadal pracę w jednym państwie członkowskim, równocześnie wykonuje odrębną pracę w jednym lub kilku innych państw członkowskich, niezależnie od czasu trwania ani charakteru tej odrębnej pracy lub też w sposób ciągły wykonuje na zmianę kilka rodzajów pracy w dwóch lub więcej państwach członkowskich, niezależnie od częstotliwości takiej zamiany czy też jej regularnego charakteru.
 
Zgodnie z przepisami, „znaczna część pracy najemnej" wykonywana w państwie członkowskim oznacza znaczną pod względem ilościowym część pracy najemnej lub pracy na własny rachunek wykonywanej w tym państwie członkowskim, przy czym nie musi to być koniecznie największa część tej pracy.
W celu określenia, czy znaczna część pracy jest wykonywana w danym państwie członkowskim, należy uwzględnić w przypadku pracy najemnej — czas pracy lub wynagrodzenie, przy czym, w ramach ogólnej oceny, spełnienie tych kryteriów w proporcji mniejszej niż 25 % wskazuje, że znaczna część pracy nie jest wykonywana w danym państwie członkowskim.
Instytucje ubezpieczeniowe będą uwzględniać przy tym sytuację, jaka prawdopodobnie może mieć miejsce podczas kolejnych 12 miesięcy kalendarzowych.
Praca o charakterze marginalnym nie jest brana pod uwagę przy ustalaniu właściwego ustawodawstwa – jest to praca w rozmiarze mniejszym niż 5%.
W celu uzyskania A1 na podstawie przepisu art. 13 Rozporządzenia 883/2004 wprowadzono procedurę tzw. tymczasowego określenia ustawodawstwa właściwego.
Rozpoczyna się ona od tego, że osoba, która wykonuje pracę w dwóch lub więcej państwach członkowskich informuje o tym instytucję wyznaczoną przez właściwą władzę państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania. Następnie, ta instytucja niezwłocznie ustala ustawodawstwo mające zastosowanie do zainteresowanego, uwzględniając zapisy w art. 13 Rozporządzenia 883/2004 oraz 14 Rozporządzenia Wykonawczego.
Takie wstępne określenie mającego zastosowanie ustawodawstwa ma charakter tymczasowy. Instytucja ta informuje wyznaczone instytucje każdego państwa członkowskiego, w którym wykonywana jest praca, o swoim tymczasowym określeniu (w tym przypadku instytucję niemiecką).
Tymczasowe określenie ustawodawstwa, staje się ostateczne w terminie dwóch miesięcy od momentu poinformowania o nim instytucji wyznaczonych przez właściwe władze zainteresowanych państw członkowskich.
 

 

PROFESJONALNI DORADCY PRAWNI, PODATKOWI, UBEZPIECZENIOWI, KSIĘGOWI, PŁACOWI

w zakresie delegowania pracowników

WEWNĘTRZNE I ZAMKNIĘTE SZKOLENIA W FIRMACH

n/t delegowania pracowników

ZASTĘPSTWO PROCESOWE (M.IN. SPRAWY PRZECIWKO ZUS, WŁADZOM SKARBOWYM, PIP, SPRAWY PRACOWNICZE) REPREZENTOWANIE W POSTĘPOWANIACH KONTROLNYCH W KRAJU I ZA GRANICĄ

w zakresie delegowania pracowników

SZKOLENIA BHP

dla firm delegujących pracowników za granicę

ROZLICZANIE PŁAC (KSIĘGOWOŚĆ PŁAC)

pracowników delegowanych

SPECJALISTYCZNE TŁUMACZENIA

na potrzeby postępowań kontrolnych, procesowych, negocjacji handlowych

KONSULTACJE TELEFONICZNE

w zakresie delegowania pracowników